افزایش خطر ناپایداری قند خون و فشارخون در شرایط بحران

 جعفر جندقی مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به تأثیر شرایط بحرانی بر سلامت بیماران مزمن گفت: استرس و تغییر در سبک زندگی در زمان بحران‌ها می‌تواند باعث افزایش خطرناک قند خون و فشارخون شود. در شرایط بحران و بلایا، تغییر در الگوی خواب، تغذیه، سفر و بی‌نظمی در مصرف داروها می‌تواند موجب بی‌ثباتی قند خون و فشارخون شود.
این وضعیت در پزشکی به عنوان دوره‌های پرخطر «ناپایداری متابولیک و همودینامیک» شناخته می‌شود. مبتلایان به دیابت باید توجه ویژه‌ای به رژیم غذایی خود داشته باشند، الگوی «بشقاب سالم» شامل نصف بشقاب سبزیجات، یک‌چهارم پروتئین مانند گوشت بدون چربی، مرغ، ماهی یا حبوبات و یک‌چهارم کربوهیدرات‌های پیچیده مانند برنج، نان یا ماکارونی است که می‌تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند. همچنین مصرف نوشابه‌های قندی، نوشابه‌های انرژی‌زا و آبمیوه‌های صنعتی باید محدود یا قطع شود و در صورت تمایل به مصرف شیرینی، این مواد به مقدار کم و همراه وعده غذایی اصلی مصرف شوند.
بیماران دیابتی در زمان تغییر برنامه روزانه یا سفر باید دفعات اندازه‌گیری قند خون را افزایش دهند و در صورت تغییر رژیم غذایی یا فعالیت بدنی، قند خون 2  ساعت پس از غذا را نیز بررسی کنند.
اگر قند خون ناشتا بیش از 250 یا کمتر از 70 میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد، مراجعه و مشورت با پزشک ضروری است. بیماران باید داروهای خود را حتی در سفر همراه داشته باشند و برنامه زمانی مصرف دارو را حفظ کنند، همچنین نگهداری انسولین در دمای مناسب و حذف نکردن وعده‌های غذایی از نکات مهم در مدیریت دیابت است. مصرف روزانه نمک باید کمتر از پنج گرم باشد و بیماران از مصرف غذاهای شور مانند کنسروها، خیارشور و چیپس پرهیز کنند، استفاده از فشارسنج دیجیتال بازویی برای پایش فشارخون در منزل و سفر نیز توصیه می‌شود. حد مطلوب فشارخون در اغلب بیماران کمتر از 140 روی 90  میلی‌متر جیوه و در مبتلایان به دیابت کمتر از 130 روی 80 میلی‌متر جیوه است.
فشارخون 180 روی 110 یا بالاتر نیازمند مراجعه فوری به پزشک و فشارخون 200 روی 120 یا بیشتر نیازمند تماس فوری با اورژانس است. اضطراب و خلق افسرده در مبتلایان به دیابت و فشارخون بالا می‌تواند باعث افزایش قند خون و فشارخون، کاهش پایبندی به درمان و اختلال خواب شود. حتی استرس حاد بدون تغییر در رژیم غذایی می‌تواند قند خون را ۵۰ تا 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر و فشارخون را 10 تا 20 میلی‌متر جیوه افزایش دهد. استفاده از تکنیک‌های ساده آرام‌سازی مانند تمرین تنفس عمیق، محدود کردن بحث‌های تنش‌زا، برنامه‌ریزی روزانه و کاهش مواجهه با اخبار نگران‌کننده می‌تواند کمک‌کننده باشد.