فقر آهن، باعث پایین آمدن هموگلوبین خون میشود.اگر بدن با مشکل هموگلوبین پایین خون روبرو باشد، بافتها و ماهیچهها اکسیژن کافی دریافت نکرده و کارایی خود را از دست میدهند که نتیجه آن بیماری کم خونی است. کم خونی ناشی از فقر آهن شایعترین نوع آن در سراسر جهان است. از علل شایع فقر آهن و علت کم خونی میتوان به مصرف ناکافی آهن در رژیم غذایی یا رژیمهای محدود کننده، بیماری التهابی روده، افزایش نیاز آهن در دوران بارداری و خونریزی در طی دورههای قاعدگی شدید یا خونریزی داخلی اشاره کرد. فقر آهن میتواند منجر به علائم ناخوشایندی شود که بر کیفیت زندگی تأثیر میگذارد.
نشانه های کم خونی چیست؟
۱. خستگی غیرمعمول به عنوان یکی از علائم کمبود آهن
احساس خستگی یکی از بارزترین نشانه ی فقر آهن است که بیش از نیمی از افراد مبتلا به کم خونی آن را تجربه میکنند. چرا که بدن برای تهیه پروتئینی به نام هموگلوبین، که در گلبولهای قرمز یافت میشود، به آهن احتیاج دارد. هموگلوبین نیز به حمل اکسیژن در بدن کمک میکند. وقتی بدن کمبود هموگلوبین داشته باشد، اکسیژن کمتری به بافتها و ماهیچهها میرسد و آنها را از انرژی محروم میکند. علاوه بر این، برای حرکت خون غنی از اکسیژن، قلب باید بیشتر کار کند که میتواند شما را خسته کند. در نتیجه علائم پایین بودن اکسیژن خون و خطر هموگلوبین پایین باید جدی گرفته شود. از آنجا که خستگی اغلب به عنوان یک قسمت عادی از زندگی پرمشغله و مدرن در نظر گرفته میشود، تشخیص کمبود آهن و علامت فقر آهن تنها با این علائم دشوار است. با این حال، بسیاری از افراد مبتلا به فقر آهن در کنار ضعف، احساس بیحوصلگی، مشکل در تمرکز یا بهرهوری ضعیف در محل کار و سطح انرژی پایین دارند.
۲. رنگ پریدگی به عنوان یکی از نشانه های کم خونی
پوست رنگ پریده و رنگ پریدگی قسمت داخلی پلکهای پایین از دیگر نشانه های کم خونی و فقر آهن است و در صورت مشاهده باید برای درمان کم خونی اقدام کرد. علت رنگ قرمز خون، هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز است، بنابراین پایین بودن هموگلوبین خون در هنگام کمبود آهن باعث میشود تا از قرمزی خون کم شود. به همین دلیل ممکن است رنگ سالم و گلگون خون در افراد مبتلا به کمبود آهن از بین برود. خطرات هموگلوبین پایین را باید جدی گرفت و بررسی کرد تا دلیل پایین بودن هموگلوبین مشخص شود. این رنگ پریدگی در افراد مبتلا به کمبود آهن میتواند در تمام بدن ظاهر شود یا به یک ناحیه محدود شود، مانند صورت، لثهها، داخل لبها یا پلکهای پایین و حتی ناخنها. اغلب این اولین موردی است که پزشکان به عنوان نشانهای از کمبود آهن به دنبال آن هستند. اما باید توسط آزمایش خون تأیید شود تا بتوان برای کم خونی اقدام کرد. اگر پلک پایین خود را به سمت پایین بکشید، لایه داخلی باید به رنگ قرمز درخشان باشد. اگر صورتی کم رنگ یا زرد رنگ است، ممکن است نشانگر کمبود آهن باشد.
۳. تنگی نفس از نشانه های این بیماری
هموگلوبین، سلولهای قرمز خون را قادر میسازد تا اکسیژن را در بدن منتقل کنند. هنگامی که بدن به علت فقر آهن با مشکل هموگلوبین پایین خون مواجه باشد، میزان اکسیژنرسانی نیز پایین می آید. این بدان معناست که ماهیچهها اکسیژن کافی برای انجام فعالیتهای طبیعی مانند پیاده روی را دریافت نمیکنند.در نتیجه سرعت تنفس افزایش مییابد زیرا بدن سعی میکند اکسیژن بیشتری به دست آورد. به همین دلیل تنگی نفس یکی از علائم پایین بودن اکسیژن خون و در نتیجه از نشانه های کم خونی است. اگر هنگام انجام کارهای عادی و روزمرهای که قبلاً برایتان آسان بودند مانند پیادهروی، بالا رفتن از پلهها یا ورزش دچار تنگی نفس میشوید، کمبود آهن میتواند علت آن باشد. از علل شایع فقر آهن و علت کم خونی میتوان به مصرف ناکافی آهن به دلیل رژیم غذایی ضعیف یا رژیمهای محدود کننده، بیماری التهابی روده، افزایش نیاز در دوران بارداری و ریزش خون در طی دورههای قاعدگی شدید یا خونریزی داخلی اشاره کرد.
۴. سردرد و سرگیجه از علائم کم خونی
کمبود آهن ممکن است باعث سردرد شود. به نظر میرسد غالباً با سبکی سر یا سرگیجه همراه است. در صورت کمبود آهن، سطح هموگلوبین پایین در گلبولهای قرمز به معنای نرسیدن اکسیژن کافی به مغز است. در نتیجه رگهای خونی در مغز متورم شده و باعث فشار و سردرد میشوند. اگرچه دلایل زیادی برای سردرد وجود دارد، سردردهای مکرر، عود کننده و سرگیجه میتواند نشانه فقر آهن باشد.
۵. تپش قلب از نشانه های مشکل آهن در بدن
ضربان قلب قابل توجه، که به عنوان تپش قلب نیز شناخته میشود، میتواند یکی دیگر از علائم کم خونی یا فقر آهن باشد..
در فقر آهن، سطح هموگلوبین پایین به معنای این است که قلب برای حمل اکسیژن باید بار بیشتری متحمل شود. این حالت میتواند باعث ضربان قلب نامنظم یا احساس ضربان قلب تند و غیر طبیعی شود. در موارد کم خونی شدید، این مساله میتواند منجر به بزرگ شدن قلب، سوفل یا نارسایی قلبی شود. با این حال، این علائم خیلی شایع نیستند. برای تجربه آنها باید به مدت طولانی از کمبود آهن رنج ببرید. تپش قلب از علائم آنمی خون یا فقر آهن کم خونی است.
۶. مو و پوست خشک و آسیبپذیر از علائم این بیماری
خشکی و آسیب دیدن پوست و مو میتواند از علائم فقر آهن باشد. چرا که وقتی بدن از نظر آهن دچار کمبود است، اکسیژن محدود خود را به سمت عملکردهای مهمتر مانند ارگانها و سایر بافتهای بدن هدایت میکند. هنگامی که پوست و مو از اکسیژن محروم شوند، می توانند خشک و ضعیف شوند. موارد کم خونی شدید به ریزش مو مرتبط بوده و باید برای درمان فقر آهن شدید اقدام کرد. کاملاً طبیعی است که روزانه مقداری مو هنگام شستشو و شانه زدن بریزند، اما اگر میزان ریزش مو بیشتر از حد نرمال شود، میتواند به دلیل کمبود آهن باشد.
۷. تورم و درد زبان و دهان
گاهی اوقات فقط نگاه کردن به داخل یا اطراف دهان میتواند سرنخی از اینکه آیا شما از کم خونی فقر آهن رنج میبرید یا خیر بدهد. زبان متورم، ملتهب، رنگ پریده یا به طرز عجیبی صاف از علائم فقر آهن به حساب می آیند. پایین بودن هموگلوبین خون در فقر آهن میتواند باعث لکه دار شدن زبان شود، در حالی که سطوح پایین میوگلوبین میتواند باعث درد، صافی و تورم آن شود. میوگلوبین پروتئینی در سلولهای قرمز خون است که از عضلات پشتیبانی میکند، مانند عضلهای که زبان را تشکیل میدهد. کمبود آهن همچنین میتواند باعث خشکی دهان، ترکهای قرمز رنگ در گوشههای دهان یا زخمهای دهان شود.
۸. پاهای بیقرار
فقر آهن به سندرم پای بیقرار مرتبط است. سندرم پای بی قرار، احساس نیاز شدید برای تکان دادن پاها در حالت استراحت است. همچنین میتواند باعث احساس خارش ناخوشایند و عجیب در پاها شود. این مشکل، معمولاً شبها بدتر است، به این معنی که مبتلایان ممکن است برای خوابیدن، دچار مشکل شوند. دلایل سندرم پای بی قرار همچنان ناشناخته است. با این حال، تصور می شود تا ۲۵٪ از افراد مبتلا به سندرم پای بیقرار، کم خونی و فقر آهن دارند و هر چه سطح آهن پایینتر باشد، علائم آن نیز شدیدتر است.
۹. ناخنهای شکننده یا قاشقی شکل به عنوان علامت فقر آهن
یکی از علائم بسیار ناشایع کمبود فقر آهن، ناخنهای شکننده یا قاشقی شکل است که کولیونشیا نام دارد. این مشکل اغلب با ناخنهای شکننده آغاز می شود که به راحتی شکسته شده و ترک برمیدارند. در مراحل بعدی کمبود آهن، ناخنها به شکل قاشق درمی آیند؛ وسط ناخن فرو رفته و لبههای آن بلند میشود تا ظاهری گرد، مانند یک قاشق پیدا کند. با این حال، این یک عارضه جانبی نادر است و معمولاً فقط در موارد شدید آنمی فقر آهن مشاهده میشود و باید برای درمان فقر آهن شدید در این مورد اقدام کرد.
۱۰. سایر علائم بالقوه کم خونی
چندین نشانه دیگر وجود دارد که میتواند بیانگر کمبود آهن باشد. اینها معمولاً خیلی شایع نیستند و به غیر از کمبود آهن با بسیاری از شرایط دیگر ارتباط دارند.
هوسهای عجیب: هوس کردن غذاهای عجیب و غریب یا مواد غیر غذایی که «پیکا» نام دارد. معمولاً میل به خوردن یخ، خاک رس، خاک، گچ یا کاغذ است و می تواند نشانه کمبود آهن باشد. همچنین میتواند در دوران بارداری نیز رخ دهد.
احساس اضطراب: عدم وجود اکسیژن موجود در بافتهای بدن در کمبود آهن ممکن است باعث احساس اضطراب شود. با این حال، با اصلاح سطح آهن، این مورد بهبود یافته یا حل میشود.
دست و پای سرد: کمبود آهن به معنای کمبود اکسیژنرسانی به دستها و پاها است. ممکن است برخی از افراد به طور کلی احساس سرما کنند یا دست و پایشان سرد شود.
عفونتهای مکرر: از آنجا که آهن برای سیستم ایمنی سالم مورد نیاز است، فقدان آن ممکن است باعث شود بیشتر از حالت عادی مستعد بیماریها باشید.
اگر فکر میکنید نشانهها یا علائم کمبود آهن را دارید باید برای مراجعه به پزشک اقدام کنید. آزمایش خون ساده تأیید میکند که آیا شما کم خونی فقر آهن دارید یا خیر. اگر پزشک تأیید کرد که فقر آهن دارید، احتمالاً با افزایش دریافت آهن از رژیم غذایی یا با مکملهای آهن، میتوانید آن را به راحتی درمان کنید. هدف اصلی درمان، بازگرداندن سطح هموگلوبین به حالت عادی و رفع کم خونی و پر کردن ذخایر آهن است. در حد امکان اطمینان حاصل کنید که به مقدار کافی آهن از طریق رژیم غذایی دریافت میکنید. فقط در صورت توصیه پزشک، مکملها را مصرف کنید.اگر نظر پزشک این است که کمبود آهن شما به دلیل کمبود آهن در رژیم غذایی است، غذاهای غنی از آهن که به تقویت جذب آهن کمک میکند، بخورید، مانند:
گوشت قرمز و مرغ
سبزیجات تیره، برگدار مانند اسفناج و کلم
میوههای خشک مانند کشمش و زردآلو
نخود فرنگی، لوبیا و سایر حبوبات
غذای دریایی
غذاهای غنی از آهن
دانهها و مغزها
اگر نتوانید سطح آهن خود را تنها از طریق رژیم غذایی بازیابی کنید، مصرف مکمل آهن این راه حل مناسبی برای رفع کم خونی است. به خاطر داشته باشید که مصرف مکملهای آهن میتواند سبب درد معده، یبوست یا اسهال، سوزش قلب، حالت تهوع و مدفوع سیاه است. با این حال، این عوارض معمولاً با گذشت زمان کاهش مییابد و بستگی به دوز آهن مصرفی شما دارد.
ریحانه مقتدری_واحد تحقیق و توسعه آزمایشگاه پاتوبیولوژی نوبل
تاریخ انتشار :
1400/08/04
کد :
11092
تعداد بازدید:
9974