Image-Content
کاربردهای کلینیکی پروکلسی تونین (PCT)
1397/04/25  
0ديدگاه

کاربرد پروکلسی تونین درسپسیس (Sepsis) یا سپتی سمی عفونت باکتریال منتشر در جریان خون است. در این میان نوزادان به دلیل عدم تکامل سیستم های ایمنی اختصاصی(خونی) و غیر اختصاصی (التهابی) از جمله نقایص فاگوسیتوز (تأخیر در واکنش های کموتاکسی)، کمبود یا نبود IgA–IgM و کمبود و سطح کمپلمان از نظر ابتلاء به انواع عفونت ها بسیار مستعد می باشند.

اگر چه مرگ و میر ناشی از سپسیس کاهش یافته است، اما در مورد سپتی سمی چنین نیست. در هر نوزادی که علائم بالینی نشان دهنده یک عفونت مادرزادی یا عفونت های سیستمیک بیمارستانی وجود داشته باشد -عوامل خطر مادری جنینی و پارگی نارس کیسه آمنیون، دیابت شیرین، عفونت با HIV، و مهار سیستم ایمنی لازم است میزان PCT یا پروکلسی تونین اندازه گیری شود.

تشخیص سریع و مناسب سپسیس جزء چالشهای روزمره بخشهای اورژانس و ICU می باشد. امروزه روشهای مختلف درمانی منجر به بهبود وضعیت زنده ماندن بیماران مبتلا به سپسیس شده است، لذا تشخیص سریع وصحیح امری ضروری است. سپسیس فاقد علائم ونشانه های اختصاصی است، کشت میکروبی مستلزم صرف وقت بوده و پاسخ التهابی سیستمیک بیمار را نشان نمی دهد. درعین حال نقص در عملکرد ارگانها را نشان نداده و ممکن است به دلایل متفاوت در بیماران مبتلا به سپسیس مثبت نباشد.

در بین جدید ترین بیومارکرهای سپسیس، PCT بالاترین صحت تشخیص را دارد. میزان PCT به سرعت (در عرض 6 تا 12 ساعت) پس از حمله عفونی با عوارض سیستمیک افزایش می یابد. اندازه گیری PCT برای تشخیص مؤثر وسریع در بیمارانی که مشکوک به سپسیس و پاسخ التهابی سیستمیک هستند توصیه شده است. علاوه بر ارزش تشخیصی PCT در سپسیس ، PCT در پایش روند و شدت پاسخ التهابی سیستمیک نیز مفید است. تغیرات روزانه میزان PCT پلاسما شاخصی از روند بیماری و پیش اگهی بیماران مبتلا به سپسیس می باشد. ادامه دار بودن مقادیر بالای PCT همراه با عاقبت نامطلوب برای بیمار بوده و شاهدی از نقص درمان یا عدم پاکسازی عفونت می باشد. بیومارکر PCT در حال حاضر به طور گسترده ای در اروپا برای تشخیص و ارزیابی پاسخ التهابی سیستمیک(SIRS) و سپسیس (Sepsis) بکار می رود.

008.png

SIRS مخفف (Systemic Inflammatory Response Syndrome) سندرم پاسخ التهابی سیستمیک است که یکی از علل بروز نارسایی چند ارگانی محسوب میشود. عمدتاً عفونت را به عنوان علتی برای بروز SIRS می‌دانند اما علل استریل مانند پانکراتیت و تروما هم می توانند ایجاد SIRS بکنند.

سندرم پاسخ التهابى سيستميک در اثر آزاد شدن اندوتوکسين‌هاى گرم منفى از عفونت‌هاى اورولوژيک يا گوارشى ايجاد مى‌شود. اندوتوکسين‌ها، توسط سلول‌هاى رتيکولواندوتليال در همه جاى بدن برداشت و موجب آزادسازى ثانويه سيتوکين‌ها مى‌گردند. نيتجه نهائي، اتصال لکوسيت‌ها و پلاکت‌ها به سلول‌هاى اندوتليال مى‌باشد. اين عمل دو نتيجه اصلى دارد: اول، اختلال موضعى گردش خون مويرگي، که ايجاد هيپوکسى و به ‌دنبال آن تحريک آزادسازى بيشتر سيتوکين‌ها از سلول‌هاى رتيکولواندوتليال نموده، التهاب را تشديد و عملکرد ارگان‌ها را کاهش مى‌دهد؛ دوم، آزادسازى موضعى غلظت‌هاى کشنده از فاکتورهاى رشد، سيتوکين‌ها و راديکال‌هاى پرانرژى اکسيژن، که مى‌توانند با آسيب به سلول‌هاى اندوتليال، به مشکل اوليه بیافزايند. خون رسانى ناکافى به ارگان‌هاى حياتي، با اتساع رگ در ساير بسترهاى عروقى و کاهش مقاومت محيطى همراه مى‌باشد. چهره بيمار برافروخته شده، در نهايت شوک با برون‌ده قلبى بالا روى مى‌دهد. پس از زمان کوتاهي، اغلب به‌ همراه نشت مايع به ريه و نارسائى ريوي، نارسائى ارگان ايجاد مى‌شود. عفونت و اندوتوکسين‌ها شايع‌ترين علل اين سندرم هستند، ولى شوک هموراژيک طول کشيده نيز مى‌تواند در صورت ايجاد آسيب زياد، اين سندرم را به‌ وجود آورد. ميزان مرگ و میر از ۱۰% در بيماران دچار سپسيس که تظاهرات آنها محدود به تب، لرز و مسموميت مى‌باشد، تا حدود ۱۰۰% در آنهائى که دچار شوک و نارسائى چند ارگان مى‌شوند، متفاوت است. هدف از کاربرد تست پروکلسی تونین، تشخيص و درمان سپسيس، قبل از رسيدن آن به مراحل پيشرفته مى‌باشد.

پروکلسی تونین چیست؟

PCT در واقع پروهورمون یا پیش هورمون کلسی تونین است اما در واقع PCT و کلسی تونین دو پروتئین متفاوت هستند. کلسی تونین به طور انحصاری توسط سلولهای C غده تیروئید در پاسخ به تحریک هورمونی تولید می شود درحالیکه سلولهای مختلف در ارگانها در پاسخ به محرکهای پیش التهابی بخصوص باکتریایی می توانند پروکلسی تونین را تولید کنند.

در افراد سالم غلظت PCT پلاسما کمتر از0.05 ng/ml  است و در بیماران مبتلا به سپسیس، سپسیس شدید، یا شوک عفونی می تواند به ng/ml1000افزایش یابد. معمولاً غلضت بیش از ng/ml 0.5 پروکلسی تونین غیر طبیعی تلقی شده و می تواند نشان دهنده سپسیس باشد. مقادیر PCT بین 0.5-2 یک منطقه خاکستری و با عدم قطعیت سپسیس را مطرح می سازد. در چنین مواردی توصیه می گردد آزمایش پس از 6 تا 24 ساعت تکرار شود PCT بیش از 2 وجود یک روند عفونی با عوارض سیتمیک را به شدت مطرح می کند. غلضت های بیش از ng/ml  10  تقریبا به طور انحصاری در بیماران با سپسیس شدید یا شوک سپتیک مشاهده می شود.

اندوتوکسین های باکتریها و سیتوکاین های پیش التهابی محرک های قوی برای تولید PCT می باشند، نقش بیولوژیک اصلی PCT تا حد زیادی نامشخص است، اما به هر حال بررسی های اخیر نشان دهنده نقش احتمالی پاتولوژیک PCT در سپسیس می باشند.

پروتئین PCT دارای خواص جذب کننده لکوسیتها بوده و تعدیل تولید نیتریک اکسید توسط سلولهای اندوتلیال را بر عهده دارد. PCT یک پروتئین پایدار در پلاسما و نمونه های خون است. در درجه حرارت اتاق بیش از 80 درصد اولیه ان بعد از 24 ساعت پایداری دارد و این میزان در صورتی که نمونه در یخچال 4 درجه نگهداری شود بیش از 90 درصد است.

PCT پلاسما نیمه عمر طبیعی 25 تا 30 ساعته در افراد سالم و در بیماران با اشکال عملکردی شدید کلیه ها 30 تا 45 ساعته خواهد داشت. در بیماران با سندرم های پاسخ التهابی سیستمیک غیر باکتریایی (systemic (inflammatory response syndrome میزان PCT معمولاً کم است (<1ng/ml ). بعداز تروماهای متعدد یا جراهی های عمده، سوختگی های شدید یا نوزادان میزان PCT مستقل از پروسه عفونی افزابش می یابد. کاهش میزان PCT به مقادیر پایه در این گروه از بیماران معمولاً سریع بوده و افزایش دوباره PCT می تواند نشان دهنده حمله سپسیس باشد.

عفونتهای ویروسی، کلونیزه شدن باکتریها، عفونتهای موضعی بیماریهای آلرژیک بیماریهای خود ایمن و دفع پیوند معمولا منجر به پاسخ قابل توجه در PCT نمی شود (PCT<0.5ng.ml). 

در کدام بیماران PCT باید اندازه گیری شود؟

در بیماران مشکوک به سپسیس:

این بیماران با موارد زیر مراجعه می کنند: 

 Sirs criteria-  Perfusion abnormalities - unexplained shock - organ dysfunction

 009.jpg

چگونگی استفاده از نتایج برای درمان بیماران

PCT<0.5ng/ml

در بیمارانی که بیماری شان معیارهای SIRS، علائم نارسایی ارگان یا کاهش بدون علت فشار خون تظاهر می کند PCT کمتر از 0.5ng/ml معمولا تشخیص عفونت سیستمیک باکتریال را رد می کند، پزشک معالج در چنین مواردی باید یه دنبال عللی غیر از سپسیس برای توجیه وضعیت بیمار باشد.

نکته مهم: میزان PCT کمتر از ng/ml0.5 مستقیما یک عفونت را رد نمیکند، چراکه عفونتهای موضعی (بدون علائم سیستمیک) ممکن است همراه با این موارد پائین باشد در چنین مواردی انتخاب cut of پائین تر برای تصمیم گیری مفید است. همچنین اگر اندازه گیری PCT خیلی زود پس از شروع عفونت انجام شده (معمولا کمتر از 6 ساعت نیز می تواند منجر به پائین بودن آن شود که باید در عرض 6تا 24 ساعت بعد مجدداً بررسی شود. 

PCT 0.5-2ng/ml

در بیماران مشکوک به سپسیس که مقادیر PCT قدری افزایش یافته است بیمار باید به طور نزدیک پایش شده و مجدداً اندازه گیری PCT تا زمانی که نتوان عفونت سیستمیک را رد کرد یا با روشهای میکروبیولوژیک تائید کرد را برای بیمار انجام داد.

 

افزیش ادامه دار PCT به بیش از2ng/ml

افزایش پایدار PCT پلاسما به بیش از 2ng/ml نشان دهنده عدم کنترل روند عفونت است. چنین مواردی با پیش آگهی نامطلوب همراه بوده و برای مراقبت بیمار باید اصلاحاتی انجام شده، ارزیابی های اضافی انجام پذیرفته یا حتی تغیر درمان انجام شود.

به الگوریتمهای نشان دهنده نحوه استفاده از PCT توجه کنید.


در چه مواردی افزایش PCT ممکن است مربوط به عفونت نباشد؟

شرایط محدودی برای افزایش PCT بدون علل عفونی شرح داده شده است. این شرایط شامل (اما نه محدود به) موارد زیر است:

- روزهای اول پس از یک ترومای عمده، اعمال جراحی عمده، سوختگیهای شدید درمان با آنتی بادیهای OKT3 و داروهای دیگر که آزاد سازی سیتوکاینهای پیش التهابی را تحریک می کند، و نیز نوزادان با عمر کمتر از 48 ساعت.

- بیماران با شوک کاردیوژنیک شدید یا طولانی، پروفیوژن غیر طبیعی و شدید ارگان، و کانسر small cell ریه.

بنابراین مقادیر PCT همیشه باید با توجه به وضعیت بالینی بیمار تفسیر گردد.


آمار بازدید:151
نظرات کاربران  
امتیاز به مطلب:   0  





Barcode_QR
کلیه حقوق این وب سایت و محتوای آن متعلق به آزمایشگاه نوبل اصفهان می باشد
Telegram instagram Googleplus Facebook Twiter Aparat
طراحی و توسعه واحد فناوری اطلاعات و ارتباطات طراحی و توسعه احسان روشن مهر طراحی و توسعه ارغوان بهرامی